HABAYE IGIKORWA CYO KWIBUKA ABARI ABAKOZI BA KOMINE RUSUMO NA SOUS-PREFECTURE YA KIREHE BAZIZE JENOSIDE YAKOREWE ABATUTSI MU 1994
Ku gicamunsi cyo kuri uyu wa Mbere, tariki 23 Kamena 2025, Umuyobozi w’Akarere Bwana Rangira Bruno, abagize komite nyobozi, inzego z’umutekano, Ubuyobozi bwa IBUKA, abayobozi n’abakozi b’Akarere, abafatanyabikorwa mu byiciro bitandukanye, n’abaturage bakoze igikorwa cyo kwibuka ku nshuro ya 31 abari abakozi ba Komine Rusumo na Sous-Prefecture ya Kirehe bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Ni igikorwa cyabereye ku rwibutso rwa Jenoside rwa Kirehe i Nyakarambi, ahashyinguye mu cyubahiro imibiri isaga ibihumbi 12 y’abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe abatutsi.
Abitabiriye iki gikorwa cyo kwibuka, bagejejweho ikiganiro cyagarutse ku mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, isomo ku banyarwanda, ku mahanga no ku bihugu byo mu karere; cyatanzwe na Muzarehe Elizabeth.
Rwakayigamba Ferdinand warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, yatanze ubuhamya bugaragaza uburyo Jenoside yateguwe kera guhera ku mwaduko w’abazungu, igashyikirwa n’Ubutegetsi bubi, abatutsi batotezwa, kugeza ishyizwe mu bikorwa mu buryo bweruye muri Mata 1994. Yavuze ku bugome ndengakamere Jenoside yakorewe Abatutsi yakoranwe, uko yiciwe umuryango, uko yatabawe n’Inkotanyi, ndetse na we akaza kuzijyamo, n’uburyo kubera Ubuyobozi bwiza yongeye kugira umuryango, ubu akaba yaragaruye icyizere ndetse akomeje mu rugendo rw’iterambere.
Perezida w’Umuryango IBUKA mu Karere Nduwimana Bonaventure yihanganishije abo mu miryango y’abo twibuka uyu munsi n’abarokotse Jenoside muri rusange, avuga ko kwibuka ari umwanya wo kongera gusubiza amaso inyuma no kunenga abakozi Jenoside; no gufata ingamba zo kurwanya Jenoside, buri wese agaharanira gukora icyiza kuko uyu munsi dufite Igihugu cyiza.
Mu ijambo yagejeje ku bitabiriye iki gikorwa, Umuyobozi w’Akarere Bwana Rangira Bruno yihanganishije abafite imiryango yibutswe uyu munsi abari abakozi ba Komine Rusumo na Sous-Prefecture ya Kirehe bishwe muri Jenoside yakorwe Abatutsi mu 1994, n’abarokotse Jenoside; ababwira ko Jenoside itazongera kubaho ukundi.
Yazuze ko uyu ari n’umwanya wo kugaya Abayobozi bakoze Jenoside. Yavuze ko ubundi ubuyobozi bubereyeho gutanga umutekano, kwita ku mibereho myiza n’ibikorwa by’iterambere mu baturage, nyamara muri Jenoside abari abayobozi ku isoko uwari Burugumestri wa Komine Rusumo Gacumbitsi Sylvestre n’abandi bayobozi batanze urugero rubi rwo kwica abayobozi bagenzi babo bakica n’abaturage.
Yashimiye Perezida wa Repubulika wari Uyoboye Ingabo za RPA Inkotanyi zahagaritse Jenoside, akubaka Igihugu gifite amateka mashya, gushyira imbere iterambere ry’Abanyarwanda bose nta vangura. Asaba buri wese kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, no kurwanya uwo ari we wese washaka kudusubiza mu mateka mabi.
Igikorwa cyo kwibuka ku nshuro ya 31 abari abakozi ba Komine Rusumo na Sous-Prefecture ya Kirehe bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, cyashojwe no gushyira indabo ku rwibutso rwa Kirehe no gusura urwibutso rwa Jenoside rwa Kirehe/ Nyakarambi.